Malta

Malta – niewielkie wyspiarskie państwo położone w centralnej części Śródziemnego Morza, na północny wschód od Afryki Północnej i na południe od Włoch. Składa się z trzech głównych wysp – Malta, Gozo i Comino – oraz licznych mniejszych wysepek. Malta jest jednym z najmniejszych i najgęściej zaludnionych krajów Europy.

Położenie geograficzne

Stolica, Valletta, położona jest na wyspie Malta. Kraj ma powierzchnię 316 km² i graniczy jedynie wyłącznie z wodą – nie posiada granic lądowych. Najbliższymi państwami są Włochy (ok. 93 km) i Tunezja (ok. 288 km).

Historia

Historia Malty sięga prehistorii; na wyspach znajdują się jedne z najstarszych zabytków megalitycznych w Europie, m.in. świątynie Hagar Mina (ok. 3600 p.n.e.). W kolejnych tysiącleciach wyspa była kontrolowana przez Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian, Arabów, rycerzy zakonu św. Jana (znany jako Zakon Maltański) oraz Wielkie Brytanie.

W 1943 roku Malta doświadczyła intensywnych nalotów bombardowych w trakcie II wojny światowej. Po wojnie na wyspie utrzymała się brytyjska suwerenność aż do 1964 roku, kiedy to Malta uzyskała niepodległość jako Wspólnota Narodów. Pełna suwerenność, w tym pełna kontrola nad polityką zagraniczną i obronną, nastąpiła w 1974 roku.

Ustrój polityczny

Malta jest republiką parlamentarną. Głową państwa jest prezydent, wybierany na pięcioletnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe. System polityczny opiera się na systemie wielopartyjnym; najważniejsze partie to Partia Pracy i Partia Narodowa.

Gospodarka

Gospodarka Malty charakteryzuje się wysokim dochodem per capita i silnym sektorem usługowym. Najważniejsze gałęzie to:

• turystyka – przyciąga rocznie ponad 2 miliony gości,
• finanse i usługi bankowe, w tym przemysł iGaming,
• rejestracja spółek i usługi offshore,
• budownictwo oraz sektor technologii informatycznych.

W 2008 roku Malta przystąpiła do Unii Europejskiej, a w 2008 roku przyjęła walutę euro, co przyczyniło się do dalszej integracji z rynkami europejskimi.

Kultura i język

Kultura maltańska jest mieszanką wpływów śródziemnomorskich, północnoafrykańskich i brytyjskich. Oficjalnymi językami są maltański (język semicki) oraz angielski, co czyni Maltę jednym z niewielu krajów, w których język urzędowy nie jest językiem indoeuropejskim.

Tradycyjną muzykę stanowią pieśni religijne zwane għana, a najważniejszymi świętami są m.in. Święto Królowej Zwycięstwa i Wielkanoc, obchodzone z licznymi procesjami ulicznymi.

Turystyka

Malta jest popularnym celem turystycznym ze względu na:

• historiczne zabytki, takie jak Valletta – miasto wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO,
• prehistoryczne świątynie (Hagar Mina, Skara Braq),
• malownicze plaże i krystalicznie czyste wody, idealne do nurkowania,
• festival filmowy w Valletta oraz liczne imprezy kulturalne.

Demografia

Według danych z 2021 roku Malta liczy ponad 514 000 mieszkańców. Największą grupą etniczną są Maltańczycy, przy czym istotny odsetek mieszkańców stanowią imigranci, głównie z Włoch, Wielkiej Brytanii oraz krajów afrykańskich.

Środowisko naturalne

Ze względu na niewielką powierzchnię, Malta nie posiada rozbudowanego systemu parków narodowych, ale chroni liczne rezerwaty przyrodnicze, m.in. rezerwat morski Mġarr. Jednym z najważniejszych problemów jest ograniczona dostępność wody pitnej, którą Malta rozwiązuje poprzez intensywną desalinizację i recykling.

Stosunki międzynarodowe

Malta jest członkiem licznych organizacji międzynarodowych, w tym ONZ, UEFA, NATO (od 2022 roku) oraz Unii Europejskiej. Kraj odgrywa aktywną rolę w polityce morskiej, zwłaszcza w kontekście ochrony środowiska i migracji w rejonie Morza Śródziemnego.

Ważne daty

• 1565 rok – oblężenie Malty przez Imperium Osmańskie, zwycięstwo Zakonu Maltańskiego.
• 1943 rok – Malta otrzymała odznakę Order of the Gold Star za heroizm w II wojnie światowej.
• 1964 rok – uzyskanie niepodległości od Wielkiej Brytanii.
• 1974 rok – pełna republika.
• 2004 rok – przystąpienie do Unii Europejskiej.
• 2008 rok – wprowadzenie euro.

Malta, choć niewielka, odgrywa istotną rolę w polityce europejskiej i jest ważnym węzłem kulturalnym oraz turystycznym w rejonie centralnego Morza Śródziemnego.