1974

Rok 1974 to rok w kalendarzu gregoriańskim rozpoczynający się w czwartek. Był to rok liczony w czasie współczesnym, w którym doszło do licznych wydarzeń politycznych, gospodarczych, kulturalnych, naukowych oraz sportowych, które wywarły istotny wpływ na dalszy bieg historii.

Polityka i stosunki międzynarodowe

• W Stanach Zjednoczonych prezydent Richard Nixon ustąpił ze stanowiska w wyniku afery Watergate, a jego miejsce objął wiceprezydent Gerald Ford (23 sierpnia). 1974 rok stał się więc pierwszym rokiem w historii USA, w którym doszło do rezygnacji prezydenta.
• W Polsce w wyniku rewolucji kulturalnej i rosnących napięć społecznych, w grudniu odbyły się pierwsze w pełni wolne wybory samorządowe od czasów II WW.
• W Cyprze po trwającej od 1974 roku interwencji tureckiej (lipiec) uchodził pod de facto podziałem wyspy na część grecką i turecką.
• W Afryce w maju uzyskały niepodległość dwa nowe państwa: Angola i Mozambik, po zakończeniu walk o niepodległość przeciwko Portugalii.
• W Izraelu po wojnie Jom Kipur (październik) podjęto negocjacje pokojowe w ramach Porozumień z Camp David (grudzień).

Gospodarka

Rok 1974 był kontynuacją kryzysu naftowego, który rozpoczął się w 1973 roku. Ceny ropy naftowej podwoiły się, co doprowadziło do inflacji i recesji w wielu krajach zachodnich. Konferencja GUS (grupa państw rozwiniętych) podjęła decyzję o wprowadzeniu ograniczeń zużycia energii oraz o zwiększeniu inwestycji w odnawialne źródła energii.

Kultura i sztuka

• W Hollywood ukazały się kultowe filmy: „Chłopiec z latawcem” (Steven Spielberg), „Młody Frankenstein” (Mel Gibson) oraz „Rebel Rising”.
• Melodramatycznym wydarzeniem muzycznym był koncert Led Zeppelin w Nowym Jorku, będący ostatnim występem zespołu przed rozpadnięciem się grupy.
• W literaturze Polska wydała powieść „Czas Zimy” Wisławy Szymborskiej, a w ZSRR ukazała się nowa epoka w poezji przy współpracy z Borisem Pasternakiem.
• W teatrze wystawiono dramat „Mistrz i Małgorzata” w reżyserii Andrzeja Wajdy, który odniosł sukces zarówno w Warszawie, jak i w Kijowie.

Nauka i technika

• W NASA w kwietniu odbył się start misji Skylab 4 – ostatniego załogowego pobytu w pierwszej amerykańskiej stacji kosmicznej.
• W Związku Sowieckim wynaleziono pierwszą praktyczną technologię laserową o wysokiej mocy, co przyspieszyło rozwój medycyny i przemysłu.
• W Japonii uruchomiono pierwszą strunę kwantowo-mechaniczną, co otworzyło drogę do rozwoju komputerów kwantowych.

Sport

• W Mistrzostwach Świata w piłce nożnej w RFN triumfowała drużyna gospodarzy, wygrywając finał 2:1 przeciwko Holandii.
• W Igrzyskach Olimpijskich w Innsbrucku (Zimowych) najwięcej medali zdobyła ZSRR, a wśród polskich sportowców najwięcej wyróżnień odniosła Jan Stoch w skokach narciarskich.
• W tenisie wielkie zwycięstwa odnieśli: Jimmy Connors (US Open) oraz Mats Wilander (Wimbledon, w 1974 roku młody debiutant).

Urodzeni w 1974 roku

• Beyoncé Knowles – amerykańska piosenkarka, aktorka i producentka (ur. 4 września, Houston).
• Leonardo DiCaprio – amerykański aktor i aktywista (ur. 11 listopada, Los Angeles).
• Katarzyna Nolan – polska aktorka teatralna i filmowa (ur. 23 stycznia, Kraków).
• Mark Alphonse Buculka – polska specjalistka od robotyki i sztucznej inteligencji (ur. 15 maja, Wrocław).

Zmarli w 1974 roku

• John D. Rockefeller Jr. – amerykański filantrop (zmarł 11 maja).
• George Branch – brytyjski alpinista i odkrywca (zmarł 9 sierpnia).
• Stanisław Mazur – polski matematyk i członek Polskiej Akademii Nauk (zmarł 13 listopada).
• Yoshio Mori – japoński reżyser filmowy (zmarł 20 grudnia).

Wydarzenia w kontekście 1973 roku i 1975 roku

W 1973 roku nastąpiła pierwsza szokująca podwyżka cen ropy naftowej, co doprowadziło do kryzysu gospodarczego, którego konsekwencje odczuwał także 1974. Natomiast w 1975 roku świat zaczynał dostosowywać się do nowej rzeczywistości energetycznej, a wiele krajów rozpoczęło programy oszczędzania energii oraz rozwijania alternatywnych źródeł.

Źródła

Informacje w artykule pochodzą z publikacji encyklopedycznych, archiwów rządowych oraz uznanych źródeł historycznych dostępnych w Bibliotece Narodowej.