Arabia Saudyjska
Arabia Saudyjska (Arabia, oficjalnie Królestwo Arabii Saudyjskiej) jest państwem położonym w Półwyspie Arabskim, obejmującym większą część jego wschodniej połowy. Graniczy z Jordanią i Irakiem na północy, Kuwejtem, Katar, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Omanem na wschodzie oraz Jemenem i Zatoką Perską na południu. Stolicą jest Riyad.
Geografia
Powierzchnia Arabii Saudyjskiej wynosi ok. 2 149 690 km², co czyni ją największym krajem Półwyspu Arabskiego. Dominują tu rozległe pustynie, w tym słynna Rubʿ al‑Khālī (Pustynia Pustynnych Trzynastu). Najwyższym szczytem jest Jabal Šafā (≈ 3 133 m n.p.m.).
Historia
Historia terytorium współczesnej Arabii Saudyjskiej sięga czasów starożytnych, kiedy w regionie rozwijały się karawanowe miasta handlowe, takie jak Mekka i Medyna. W VII wieku Islam powstał w Mekce, a w 632 r. po śmierci proroka Mahometa została założona pierwsza kalifatura.
W XIX wieku w centrum Półwyspu Arabskiego działały dwa potężne rody: Haszymidzi w Mekce i Wahhabowie w Nejd. W 1902 r. Abdulaziz ibn Saʿūd ibn ʿAbd al‑Azīz al‑Saʿūd (później zwany Ibn Saud) podjął kampanię zjednoczeniową, która doprowadziła do powstania Królestwa w 1932 r.
Po odkryciu ropy naftowej w 1938 r. w polu Dammam, gospodarka kraju przeszła gwałtowną transformację, stając się jednym z najbogatszych państw świata pod względem PKB per capita.
Polityka i ustrój
Arabia Saudyjska jest monarchią absolutną, w której władzę sprawuje król, jednocześnie będący jednocześnie premierem i dowódcą sił zbrojnych. Obecnym monarchą (od 2015 r.) jest Salman bin Abdulaziz Al‑Saud, a jego następcą jest Mohammed bin Salman, pełniący funkcję wicepremiera i czynnika reform.
System prawny opiera się na szariacie, a w 2015 r. wprowadzono Konsultacje Publiczne (Majlis al‑Shura), pełniące funkcję doradczą.
Gospodarka
Główne sektory:
- Ropa naftowa – Arabia Saudyjska jest największym eksporterem ropy i jednym z członków założycieli OPEC.
- Przemysł petrochemiczny – rozwinięty głównie w miastach Riyad i Dżudda.
- Turystyka religijna – corocznie przybywa miliony pielgrzymów do Mekki i Medyny (hadżdż i umra).
- Usługi finansowe – w ramach Gulf Cooperation Council (GCC) rozwija się sektor bankowy i inwestycyjny.
W 2023 r. PKB wynosiło około 1 trylion SAR (≈ 267 mld USD), a energia napędza ponad 80 % dochodów państwa.
Demografia
Według danych z 2022 r. populacja Arabii Saudyjskiej wynosiła ok. 35,5 mln osób. Wśród mieszkańców:
- Arabowie – ok. 90 % (głównie sunnici).
- Obcokrajowcy – ponad 10 % (głównie pracownicy z Azji Południowej, Filipin, Egiptu).
Językiem urzędowym jest arabski, natomiast w życiu codziennym używa się także angielskiego, zwłaszcza w biznesie.
Kultura i religia
Islam odgrywa kluczową rolę w życiu społecznym i politycznym. Arabia Saudyjska jest miejscem narodzin Islamu oraz siedzibą dwóch najświętszych miejscowości: Mekki i Medyny. W kraju obowiązują liczne przepisy religijne, m.in. zakaz spożywania alkoholu i jedzenia wieprzowiny.
Wnętrze kraju cechuje tradycyjny styl architektoniczny: białe, kamienne budowle, charakterystyczne minarety i kopuły. Współczesne miasta, takie jak Riyad i Dżudda, łączą nowoczesność z tradycją, prezentując drapacze chmur, rozległe centra handlowe i projekty kulturalne, np. Muzeum Narodowe Arabii Saudyjskiej.
System edukacji
Edukacja jest obowiązkowa do 12. klasy. System szkolny składa się z:
- Szkoły podstawowe i średnie – pod nadzorem Ministerstwa Edukacji.
- Uczelnie wyższe – m.in. Uniwersytet Króla Abdulaziza w Jeddah oraz Uniwersytet Króla Sauda w Riyadzie.
- Programy stypendialne – umożliwiające studiowanie za granicą w ramach Programu Króla Abdulaziza.
Obrona i polityka zagraniczna
Arabia Saudyjska posiada jedną z najlepiej wyposażonych armii w regionie, z silnym wsparciem Stanów Zjednoczonych. Kraj jest członkiem:
Polityka zagraniczna koncentruje się na ochronie interesów energetycznych, wspieraniu stabilności w regionie oraz promowaniu sunnickiego islamu.
Wyzwania współczesne
Do najważniejszych problemów należą:
- Dywersyfikacja gospodarki – program Wizja 2030 zakłada zmniejszenie zależności od ropy.
- Reformy społeczne – zwiększenie praw kobiet (np. prawo do prowadzenia samochodu, uczestnictwa w wyborach lokalnych).
- Kwestie praw człowieka – międzynarodowa krytyka dotycząca wolności słowa i praw mniejszości.
- Zmiany klimatyczne – wyzwania związane z wodą i emisjami CO₂.
Podstawowe informacje
| Stolica | Riyad |
|---|---|
| Język urzędowy | arabski |
| Waluta | Rial saudyjski (SAR) |
| Ustrój polityczny | Monarchia absolutna |
| Populacja (2022) | ≈ 35,5 mln |
| Powierzchnia | ≈ 2 149 690 km² |
| Prezydent (król) | Salman bin Abdulaziz Al‑Saud |
Patrzenie w przyszłość
W ramach Wizji 2030 Arabia Saudyjska dąży do stworzenia gospodarki opartej na innowacjach, turystyce i rozwoju sektora prywatnego, jednocześnie zachowując swoją rolę jako centrum światowego islamu.