Era

Era – pojęcie używane w historii, geologii, astronomii, kalendarzach oraz w innych dyscyplinach naukowych i humanistycznych, oznaczające wydzielony przedział czasu charakteryzujący się określonymi cechami, wydarzeniami lub systemem liczenia lat.

Definicja

Era jest dłuższym okresem czasu niż epoka, ale krótszym niż cywilizacja jako całość. W zależności od dziedziny definiuje się ją na różne sposoby:

• W historii – okres, w którym dominują określone systemy polityczne, kulturowe lub społeczne, np. Renesans (ok. 1300‑1600 r.).
• W geologii – podzielony fragment czasu geologicznego, na przykład eocen w erze cenozoicznej.
• W astronomii – system datowania, w którym rok numerowany jest od przyjętego punktu odniesienia, np. era juliuszowa licząca lata od 44 p.n.e..
• W prawie i administracji – okres obowiązywania konkretnego zetmu prawnego lub regulacji (np. era prawa jakobowego).

Etymologia

Słowo era pochodzi od łacińskiego ērā „czas, okres”, które z kolei wywodzi się od greckiego ἔρα „czas, pora”. W językach słowiańskich przyjęto tę formę bezpośrednio z łaciny w średniowieczu.

Klasyfikacja er w różnych dyscyplinach

Historia

W historii erę zwykle definiuje się jako okres obejmujący jedną lub kilka epok. Przykłady:

• Era stalowa – okres po 1945 roku, charakteryzujący się intensywnym rozwojem przemysłu stalowego.
• Era wojen światowych – lata 1914‑1918 oraz 1939‑1945, wyznaczone dwoma konfliktami o zasięgu globalnym.
• Era informacyjna – od 1990 roku do dziś, oznaczająca dynamiczny rozwój technologii cyfrowych.

Geologia

W podziale geologicznym erę stanowią najważniejszy podział w hierarchii czasu geologicznego, przy czym:

• Era paleozoiczna (ok. 542‑252 milionów lat temu) – rozwój życia wodnego i pierwsze organizmy lądowe.
• Era mezozoiczna (ok. 252‑66 Ma) – okres dinozaurów.
• Era cenozoiczna (od 66 Ma do dziś) – dominacja ssaków i człowieka.

Astronomia

W astronomii era jest systemem liczby lat liczonych od określonego wydarzenia. Najbardziej znane:

• Era julijska – początek w 45 p.n.e., wprowadzona przez Juliusza Cezara.
• Era chrześcijańska (Anno Domini) – od narodzin Jezusa Chrystusa (rok 1 n.e.).
• Era buddyjska – liczenie lat od śmierci Buddy w 483 p.n.e..

Era w kalendarzach i systemach liczenia lat

W wielu kalendarzach używa się pojęcia „era” do oznaczenia punktu startowego, od którego liczone są lata. Przykłady:

• Kalendarz gregoriański – era Anno Domini.
• Kalendarz islamski – era Hijra (rok 622 n.e.).
• Kalendarz chiński – era księżycowa licząca lata od ustanowienia dynastii.

Znaczenie kulturowe i symboliczne

Era często pełni funkcję symbolu transformacji społecznej lub technologicznej. Przykładowe określenia w kulturze masowej:

• Era neonowa – lata 1980‑1990, charakteryzujące się rozwojem neonowych barw w sztuce i designie.
• Era postindustrialna – od 1970 roku, związana ze zmniejszaniem roli przemysłu ciężkiego na rzecz usług i wiedzy.

Powiązane pojęcia

Do najważniejszych pojęć pokrewnych należą: epoka, czas, kalendarz, chronologia, dawka czasowa.

Przykłady nazw er

Nazwa	Okres	Obszar
Era paleozoiczna	542‑252 Ma	Geologia
Era mezozoiczna	252‑66 Ma	Geologia
Era cenozoiczna	od 66 Ma	Geologia
Era julijska	od 45 p.n.e.	Astronomia
Era Anno Domini	od 1 n.e.	Kalendarz

Bibliografia

• J. K. Schmidt, Geologia i czas, Wydawnictwo Naukowe, 2015.
• M. Nowak, Historia epok i er, Uniwersytet Warszawski, 2020.
• A. Kowalski, Datowanie w astronomii, Wydawnictwo Astronomiczne, 2018.