Operacja „Desert Storm”

Operacja „Desert Storm” (pol. Operacja Pustynna Burza) była główną fazą militarną Wojny w Zatoce Perskiej prowadzoną przez koalicję pod przywództwem Stanów Zjednoczonych w latach 1990‑1991. Rozpoczęła się 16 stycznia 1991 kampanią powietrzną, a zakończyła 28 lutego 1991 krótką, acz intensywną ofensywą lądową, która doprowadziła do wyzwolenia Kuwejtu spod okupacji Iraku.

Geneza i kontekst

W wyniku inwazji irackiej na Kuwejt w dniu 2 sierpnia 1990 Zatoka Perska stała się poważnym punktem zapalnym w stosunkach międzynarodowych. ONZ przyjęła rezolucję 678, nakazując Irakowi wycofanie się z Kuwejtu i ustanawiając granicę czasową do 15 stycznia 1991 na podjęcie działań militarnych w przypadku nieposłuszeństwa.

Koalicja i przywództwo

Koalicję stworzoną w ramach operacji poprowadził prezydent George H. W. Bush, a dowództwo strategiczne powierzono generałowi Colinowi Powellowi. Wśród uczestniczących państw znalazły się m.in.:

Przebieg operacji

Kampania powietrzna (16 stycznia – 24 lutego 1991)

Rozpoczęta 16 stycznia 1991, kampania powietrzna obejmowała:

Ataki strategiczne na ukryte i operacyjne bazy lotnicze Iraku oraz Kuweitu.
Namierzenie i zniszczenie infrastruktury komunikacyjnej, w tym mostów, dróg i linii kolejowych.
Użycie nowych technologii, m.in. systemu Stealth (F-117 Nighthawk) oraz precyzyjnych pocisków kierowanych (Tomahawk).

W wyniku działań lotniczych zniszczono około 8 600 jednostek Iraku, w tym 600 samolotów i 15 systemów obrony przeciwlotniczej.

Ofensywa lądowa (24 – 28 lutego 1991)

Rozpoczęta 24 lutego 1991, ofensywa lądowa, znana także jako Operacja „Desert Sabre”, trwała zaledwie 100 godzin. Kluczowe elementy:

Atak pierwszej fali sił amerykańskich i saudyjskich, przełamujący irańskie linie obronne w rejonie Al‑Khafji.
Zajęcie strategicznych punktów wzdłuż granicy Iraku–Kuwejtu, w tym miast Al‑Ramadi i Al‑Kut.
Końcowe wycofanie się sił irackich z Kuwejtu oraz rozbrojenie ich jednostek pozostawionych na terytorium Kuwejtu.

Straty i konsekwencje

Według szacunków koalicji, straty po stronie Iraku wyniosły:

Śmierć 28 200 żołnierzy.
USG 12 000 jeńców wojennych.
Zniszczenie ponad 2 000 pojazdów pancernych.

Wśród koalicji ofiary były znacznie mniejsze – 294 żołnierzy poległo, a ponad 2 500 odniosło obrażenia.

Znaczenie strategiczne

Operacja „Desert Storm” potwierdziła przewagę sił zbrojnych opartych na współpracy międzynarodowej oraz nowoczesnych technologiach precyzyjnego rażenia. Była to także pierwsza duża operacja, w której szeroko zastosowano sieci komputerowe i satellity do koordynacji działań.

W konsekwencji konfliktu:

Kuwejt odzyskał pełną suwerenność.
Iracki prezydent Saddam Hussein został zmuszony do wycofania się z Kuwejtu, choć pozostawił się przy władzy w Iraku.
Utwardziła się rola ONZ w utrzymaniu międzynarodowego porządku prawnego.
Rozpoczęto dyskusję o roli broni jądrowej i chemicznej w przyszłych konfliktach, po podejrzeniach użycia pierwszych w historii arabskiej wojny.

Dziedzictwo i ocena historyczna

W literaturze historycznej operacja jest często analizowana pod kątem:

Skuteczności zintegrowanych systemów dowodzenia.
Wpływu mediów – telewizja oraz radio transmitowały na żywo wydarzenia, kształtując opinię publiczną.
Politycznych konsekwencji w regionie – wzmocnienie ruchów islamistycznych i konfliktów w Afganistanie oraz późniejsze interwencje w Iraku w 2003 roku.

Bibliografia

Na potrzeby dalszych badań sugeruje się przegląd dzieł:

Książka: War in the Gulf: Operation Desert Storm – autorzy John R. Cacitti, Scott E. Hertzberg.
Publikacje organizacji ONZ – raporty z misji UNSCOM.
Analizy strategiczne RAND Corporation.