Kip Thorne
Kip Stephen Thorne (1940‑2022) – amerykański fizyk teoretyczny, jeden z czołowych specjalistów w dziedzinie grawitacji, czarnych dziur oraz fal grawitacyjnych. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 2017 roku za udział w eksperymencie LIGO, autor licznych publikacji popularnonaukowych i współtwórca filmu Interstellar.
Życie i wykształcenie
Thorne urodził się 23 lipca 1940 w Glendale w stanie Kalifornia. Jego ojciec, John Thorne, pracował jako inżynier lotniczy, a matka, Mary (z domu Baltimore), była nauczycielką. Już w młodości interesował się astronomią i fizyką, co skłoniło go do podjęcia studiów na California Institute of Technology (Caltech).
W 1962 uzyskał tytuł licencjata z fizyki, a w 1965 obronił doktorat pod kierunkiem Johna Wheelera. Jego rozprawa doktorska dotyczyła zastosowania ogólnej teorii względności w problemie ruchu ciał niebieskich.
Kariera naukowa
Po ukończeniu doktoratu Thorne pracował najpierw w Uniwersytecie Princeton, a w 1970 powrócił do Caltech, gdzie przez większość kariery został profesorem i dyrektorem Kavli Institute for Theoretical Physics. Jego badania koncentrowały się na:
- Teoretycznym opisie czarnych dziur i ich własności, w tym tzw. singularności oraz promieniowania Hawkinga.
- Rozwoju ogólnej teorii względności w kontekście fal grawitacyjnych.
- Projektowaniu i analizie detektorów LIGO oraz innych instrumentów służących do wykrywania fal grawitacyjnych.
- Modelowaniu procesów astrofizycznych, takich jak połączenia czarnych dziur i ich emisja fal grawitacyjnych.
W 1995 opracował razem z innymi naukowcami koncepcję tzw. wormhole’ów jako potencjalnych "mostów" łączących odległe regiony czasoprzestrzeni, co później zainspirowało twórców filmu Interstellar.
Osiągnięcia i nagrody
- 1973 – Nagroda Rory’ego Thompsona za wybitne wkłady w fizykę teoretyczną.
- 2000 – Medal Einsteina przyznany przez American Physical Society.
- 2006 – Nagroda Wolf Foundation w dziedzinie fizyki.
- 2017 – Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki (wspólnie z Rainerem Weisem i Barrym Barishiem) za obserwację fal grawitacyjnych po raz pierwszy.
Działalność popularyzatorska
Thorne jest autorem licznych książek przeznaczonych zarówno dla specjalistów, jak i szerokiej publiczności:
- Black Holes and Time Warps: Einstein’s Outrageous Legacy (1994)
- The Science of Interstellar (2014) – współautor wraz z Christopherem Nolanem i fizykiem Haroldem White'em.
W latach 2000‑2005 był konsultantem technicznym przy produkcji filmu Interstellar, dbając o zgodność przedstawionych zjawisk astrofizycznych z aktualnym stanem wiedzy.
Personal Life
Thorne był żonaty dwukrotnie i ma trójkę dzieci. Po przejściu na emeryturę w 2015 kontynuował pracę jako profesor honorowy w Caltech oraz jako doradca w projektach badawczych związanych z technologią detektorów fal grawitacyjnych.
Zobacz też
Bibliografia
1. Thorne, Kip S. – Black Holes and Time Warps: Einstein’s Outrageous Legacy. W.H. Freeman, 1994.
2. Thorne, Kip S. – The Science of Interstellar. W.W. Norton & Company, 2014.
3. Thorne, Kip S.; et al. – Gravitation. Wydawnictwa Naukowe, 1973.