JAXA – Japońska Agencja Kosmiczna
JAXA (Japonia – Japan Aerospace Exploration Agency) jest narodową agencją kosmiczną Japonii. Została utworzona 1 października 2003 roku poprzez połączenie trzech istniejących organizacji: NASDA (National Space Development Agency of Japan), ISAS (Institute of Space and Astronautical Science) oraz NAL (National Aerospace Laboratory of Japan). Od tego czasu JAXA prowadzi szeroką gamę działań badawczych, technicznych i edukacyjnych związanych z eksploracją kosmosu.
Historia
Historia japońskich przedsięwzięć kosmicznych sięga lat 60. XX w. Wówczas powstały oddzielne podmioty zajmujące się badaniami satelitarnymi, rakietowymi oraz lotami załogowymi. Najważniejsze kamienie milowe to:
- 1969 – pierwszy japoński satelita Ōsumi wystrzelony przy pomocy rakiety Lambda.
- 1990 – start pierwszego japońskiego łącznika kosmicznego H‑II.
- 1999 – misja Hayabusa – pierwsze udane przyłożenie sondy do asteroidy (Itokawa) i pobranie próbek.
- 2003 – powstanie JAXA jako jednolitej agencji.
Struktura organizacyjna
JAXA dzieli się na cztery główne wydziały:
- Wydział Lotów – odpowiedzialny za rozwój rakiet nośnych (H‑IIA, H‑IIB) oraz misje rozpoznawcze.
- Wydział Nauki – realizuje projekty badawcze, w tym Hayabusa 2 i misje badania Księżyca (SELENE).
- Wydział Technologii – rozwija systemy satelitarne, technologię robotyczną oraz inżynierię materiałową.
- Wydział Edukacji i Public Relations – popularyzuje wiedzę o kosmosie i współpracuje z uczelniami oraz szkołami.
Misje i programy
JAXA prowadzi zarówno krajowe, jak i międzynarodowe programy kosmiczne:
- Hayabusa 2 (2014–2020) – pobranie próbek z asteroidy Ryugu i ich powrót na Ziemię.
- Kibo – japoński moduł laboratoryjny zainstalowany na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).
- MMX (Mars Moons eXploration) – planowana misja badania księżyców marsjańskich Phobos i Deimos, start w 2024 roku.
- Program Artemis – współpraca z NASA w ramach powrotu ludzi na Księżyc.
Współpraca międzynarodowa
JAXA jest członkiem licznych międzynarodowych organizacji, w tym ESA (Europejskiej Agencji Kosmicznej) oraz NASA. Współdziała przy misjach badawczych, wymianie danych satelitarnych oraz projektach dotyczących ochrony środowiska kosmicznego.
Osiągnięcia
Do najważniejszych sukcesów JAXA zalicza się:
- Pierwsze w historii pobranie próbek z asteroidy i ich bezpieczny powrót (Hayabusa 2).
- Utrzymanie stałego udziału w ISS od 2008 roku.
- Rozwój rakiet nośnych o dużej wydajności, zwiększających zdolności transportowe JAXA.
- Wprowadzenie innowacji w dziedzinie robotyki kosmicznej (np. sonda MINERVA‑II).
Bibliografia
Źródła i dalsza lektura: