Pokój

Definicja

Pokój – pojęcie o wielu znaczeniach, najczęściej używane w dwóch podstawowych kontekstach: jako pomieszczenie w budynku oraz jako stan braku konfliktu między podmiotami. W języku polskim słowo to wywodzi się z prasłowiańskiego *pokъjъ i jest spokrewnione z rosyjskim покой oraz czeskim pokoj.

Etymologia

Źródłosłów pokój łączy się z praindoeuropejskim rdzeniem *keu‑ oznaczającym „spoczynek, odpoczynek”. W językach słowiańskich pierwotnie odnosiło się do miejsca, w którym człowiek mógł odpocząć, a później przyjęło znaczenie „zgoda, brak walki”.

Pokój jako pomieszczenie

W architekturze architektura i projektowaniu wnętrz projektowanie wnętrz pokój jest zamkniętą przestrzenią przeznaczoną do określonych funkcji: sypialnia, salon, biuro czy kuchnia. Główne cechy pokoju to:

ograniczone granice fizyczne – ściany, sufit i podłoga,
przeznaczenie funkcjonalne,
wyposażenie dostosowane do potrzeb użytkowników.

W XIX‑XX wieku rozwój budownictwa mieszkaniowego spowodował powstanie nowych typów pokoi, w tym pokoju gościnnego i pokoju studenckiego, które stały się integralną częścią życia społecznego.

Pokój jako stan braku konfliktu

W dyplomacji i stosunkach międzynarodowych pokój oznacza brak działań zbrojnych pomiędzy państwami lub grupami. Kluczowe pojęcia z tym związane to:

Historyczne przykłady długotrwałych okresów pokoju obejmują Pax Romana (27 p.n.e. – 180 n.e.) oraz Pax Britannica (1815 – 1914). Współcześnie najważniejsze instrumenty utrzymania pokoju to Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz liczne misje pokojowe.

Symbolika pokoju

Pokój jest często wyrażany symbolami, takimi jak gołąb z gałązką oliwną, znak ☮ (symbol pokoju zaprojektowany w 1958 r. na potrzeby kampanii antywojennej) oraz biały wieniec. W sztuce sztuka i literatura motyw pokoju pojawia się zarówno w formie obrazów, jak i wierszy, np. w poemacie „Pokój w życiu” autorstwa Adama Mickiewicza.

Pokój w kulturze i religii

W wielu tradycjach religijnych pokój jest wartością nadrzędną. W chrześcijaństwie pojęcie „Pokój Boży” (łac. pax Dei) odnosi się do duchowego spokoju, w islamie salam jest podstawową formą powitania, a w buddyzmie nirwana oznacza wyzwolenie od cierpienia, co można uznać za najwyższą formę pokoju.

Powiązane pojęcia

W encyklopedii istnieją powiązane artykuły, które rozwijają temat pokoju:

Bibliografia

J. Kaczmarczyk, Historia architektury wnętrz, Warszawa 2003.
A. Słomka, Pokój i wojna w dziejach, Kraków 2015.
ONZ, Raport o stanie pokoju na świecie 2022, Nowy Jork 2022.
M. Żuk, Symbolika w sztuce nowoczesnej, Poznań 2010.