Myanmar (Mjanma)

Myanmar, w języku birmańskim Myanma, znany także pod dawną nazwą Burma, jest krajem położonym w Azji Południowo‑Wschodniej. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Laosem, Chinami oraz Tajlandią. Stolicą jest Naypyidaw, a największym miastem – Yangon.

Etymologia

Nazwa „Myanmar” jest oficjalnym angielskim zapisem birmańskiego słowa မြန်မာ (Myanma). W 1989 r. rząd wojskowy zmienił nazwę państwa z „Burma” na „Myanmar”, aby lepiej odzwierciedlić różnorodność etniczną kraju. W języku polskim oba określenia są używane zamiennie.

Geografia

Myanmar zajmuje powierzchnię około 676 578 km², co czyni go jednym z większych państw regionu. Kraj leży w dorzeczu rzek Irrawaddy i Salween. W jego północno‑zachodniej części rozciągają się góry Himalajów, a na południu znajduje się rozległa nizina przybrzeżna.

Najwyższy szczyt – Hkakabo Razi (5 881 m)
Najdłuższa rzeka – Irrawaddy (2 170 km)
Główne regiony: Północny Myanmar, Południowy Myanmar, Region Mandalajski

Historia

Historia Myanmar sięga kilku tysięcy lat wstecz, kiedy to na tych ziemiach rozwijały się liczne królestwa, takie jak Królestwo Bagan (XI–XIII w.). W XVIII w. obszar stał się częścią Królestwa Birmańskiego, które w 1885 r. zostało przejęte przez Imperium Brytyjskie.

Po II wojnie światowej, w 1948 r., Myanmar uzyskało niepodległość pod nazwą Burma. Od lat 60. do 2011 r. kraj rządzony był przez kolejne rządy militarne, m.in. pod przywództwem generała Ne Win. W 2011 r. przeprowadzono pierwsze częściowo wolne wybory, które przyniosły władzę partii Narodowy Szlak Ludowy (NLD) pod przywództwem Aung San Suu Kyi. Po zamachu stanu z 2021 r. sytuacja polityczna ponownie uległa zaognieniu.

Polityka

Myanmar jest państwem o charakterze republiki, jednak w praktyce władza jest podzielona pomiędzy cywilne struktury rządowe a wojsko (Szeregowiec Państwo). Konstytucja z 2008 r. przyznaje wojsku 25% miejsc w parlamencie oraz kontrolę nad kluczowymi resortami, takimi jak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Ministerstwo Obrony.

Gospodarka

Gospodarka Myanmar opiera się głównie na rolnictwie (ryż, fasola, sezam), wydobyciu surowców naturalnych (gaz ziemny, ropa naftowa, cyrkon) oraz przemyśle tekstylnym. W ostatnich latach rosną inwestycje zagraniczne, zwłaszcza w sektorze energetycznym i turystycznym. PKB per capita w 2023 r. wynosił około 1 400 USD, co plasuje Myanmar w grupie krajów o niskim dochodzie.

Kultura i społeczeństwo

Kultura Myanmar jest mieszanką tradycji buddyjskich, wpływów indyjskich oraz lokalnych zwyczajów etnicznych. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem jest Pagoda Światła i Lata – tradycyjny strój męski.

Języki: język birmański (oficjalny), ponad 130 języków mniejszościowych
Religia: buddyzm therawáda (≈⁸⁸ % ludności), chrześcijaństwo, islam i tradycyjne religie
Sztuka: sztuka ludowa, teatr Zat, muzyka sa
Kuchnia: dania takie jak mohinga, laphet (sałatka z liści herbaty)

Demografia

Według danych z 2022 r. populacja Myanmar wynosiła około 54,5 miliona mieszkańców. Największe grupy etniczne to: Birmańczycy (≈ 68 %), Shanowie, Karenowie, Rakhine, Chinowie i Monowie. Większość ludności mieszka w dolinach Irrawaddy i w miastach przybrzeżnych.

Stolica i najważniejsze miasta

Naypyidaw – stolica od 2005 r.
Yangon (Rangoon) – największe miasto, centrum gospodarcze
Mandalay – historyczna stolica królewska
Mawlamyine – ważny port handlowy

Kontakt międzynarodowy

Myanmar jest członkiem wielu organizacji międzynarodowych, m.in. Organizacji Narodów Zjednoczonych, Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo‑Wschodniej (ASEAN) oraz Światowej Organizacji Handlu (WTO).