Korea

Korea – region wschodnioazjatycki położony na Półwyspie Koreańskim, obejmujący dwa suwerenne państwa: Korea Północną (oficjalnie Demokratyczna Republika Ludowa Korei) oraz Korea Południową (oficjalnie Republika Korei). Region ten od wieków odgrywał istotną rolę w historii Azji, zarówno pod względem strategicznym, jak i kulturowym.

Geografia

Półwysep Koreański ma długość ok. 1 100 km i szerokość od 200 do 300 km. Na północy graniczy z Chinami wzdłuż rzeki Yalu, a po zachodniej stronie graniczy z Rosją wzdłuż rzeki Tumen. Wschodnie wybrzeże oblewają wody Morza Japońskiego (zwane w Korei Morze Wschodnie), natomiast zachodnie – Morze Żółte.

Historia

Starożytność i średniowiecze

Wczesna historia Korei sięga III tysiąclecia p.n.e., kiedy na terytorium dzisiejszej Korei powstały pierwsze społeczeństwa rolnicze. Najważniejszymi państwami starożytnymi były Goguryeo, Baekje i Silla, które w VII wieku zostały zjednoczone pod panowaniem dynastii Silla. W kolejnych wiekach region stał się poddany wpływom chińskim, a w XIV wieku powstała dynastia Joseon, trwająca ponad 500 lat.

Okres nowożytny

W XIX wieku mocarstwa zachodnie oraz Japonia zaczęły rywalizować o wpływy w Korei. W 1910 roku Korea została formalnie anektowana przez Japonię, co zapoczątkowało okres okupacji trwający do zakończenia II wojny światowej w 1945 roku.

Podział i współczesność

Po kapitulacji Japonii wyspa została podzielona wzdłuż 38. równoleżnika na dwie strefy okupacyjne: radziecką na północy i amerykańską na południu. W 1948 roku w wyniku różnic politycznych i ideologicznych powstały dwa odrębne państwa: Korea Północna i Korea Południowa. W 1950 roku wybuchła wojna koreańska, zakończona rozejmem w 1953 roku, ale bez formalnego pokoju.

Polityka

Korea Północna

System polityczny Korei Północnej to dyktatura jednopartyjna, prowadzona przez Partię Pracy Korei i rodzinną dynastię Kimów. Najwyższym organem władzy jest Zgromadzenie Ludowe, ale w praktyce decydująca władza spoczywa w rękach przywódcy państwa.

Korea Południowa

Korea Południowa jest demokracją parlamentarną z prezydentem jako głową państwa i premierem jako szefem rządu. System polityczny opiera się na pluralizmie partii, wolnych wyborach i trójpodziale władzy.

Gospodarka

Oba państwa różnią się pod względem rozwoju ekonomicznego. Korea Południowa jest jedną z najbardziej rozwiniętych gospodarek świata, znaną z sektora technologicznego, motoryzacyjnego i elektronicznego (np. firmy Samsung, Hyundai). Korea Północna posiada gospodarkę centralnie planowaną, opartą głównie na przemyśle ciężkim, rolnictwie i wojskowości.

Demografia

Łączna liczba ludności Półwyspu Koreańskiego wynosi ponad 77 milionów osób. Korea Południowa liczy ponad 51 milionów mieszkańców, natomiast Korea Północna ok. 26 milionów. Dominującym językiem jest koreański, używany w obu państwach, choć istnieją różnice w dialektach, słownictwie i pisowni.

Kultura

Język i alfabet

Język koreański posługuje się własnym alfabetem Hangul, stworzonym w XV wieku przez króla Sejonga Wielkiego. Hangul jest uznawany za jeden z najbardziej logicznych systemów pisma na świecie.

Religia

Tradycyjne wierzenia koreańskie obejmują shamanizm oraz buddyzm, które współistnieją z chrześcijaństwem (głównie protestantyzmem i katolicyzmem) oraz konfucjanizmem.

Sztuka i literatura

Korea znana jest z tradycyjnych form sztuki, takich jak hanbok (odzież), hanji (papier ryżowy), oraz muzyka pansori. Nowoczesna literatura koreańska zdobyła międzynarodowe uznanie, a powieściści tacy jak Han Kang otrzymywali prestiżowe nagrody.

Kuchnia

Kuchnia koreańska (koreański: eumsik) słynie z potraw takich jak kimchi, bulgogi, bibimbap oraz różnorodnych jeon (smażonych naleśników). Wspólne spożywanie posiłków jest ważnym elementem koreańskiej kultury rodzinnej i społecznej.

Nauka, technologia i sport

Korea Południowa stała się liderem w dziedzinie technologii, zwłaszcza w branży półprzewodników, telekomunikacji i gier wideo. W sporcie Korea Południowa odnosi sukcesy w taekwondo, lekkoatletyce i piłce nożnej, natomiast Korea Północna jest znana z silnych drużyn w podnoszeniu ciężarów i zapasach.

Turystyka i miejsca warte odwiedzenia

• Seul – stolica Korei Południowej, nowoczesne miasto łączące tradycję i technologię.
• Pjongjang – stolica Korei Północnej, centrum polityczne i kulturalne.
• Gyeongju – dawna stolica dynastii Silla, znana z zabytków UNESCO.
• Jeju – wyspa położona na południowy wschód od Półwyspu, popularny ośrodek turystyczny.
• Strefa Zdemilitaryzowana (DMZ) – symbol podziału i jednocześnie miejsce o unikalnym ekosystemie.

Zobacz także

Historia koreańska | Polityka koreańska | Gospodarka koreańska | Kultura koreańska | Język koreański