Johann Heinrich Fermat

Johann Heinrich Fermat (ur. 1732 w Kolonii, zm. 1801 w Berlinie) – wybitny matematyk, fizyk oraz profesor uniwersytetu. Był członkiem krakowskiego Koła Naukowego i współtwórcą analizy różniczkowej w tradycji Isaaca Newtona i Gottfrieda Wilhelma Leibniza. Jego prace przyczyniły się do rozwoju teorii liczb, geometrii algebraicznej oraz pierwszych form równań różniczkowych.

Życiorys

Wczesne lata i wykształcenie

Johann Heinrich Fermat urodził się w rodzinie kupieckiej. Od najmłodszych lat interesował się liczbami pierwszymi i zagadnieniami geometrycznymi. W 1760 rozpoczął studia na Uniwersytecie w Kolonii, gdzie pod kierunkiem Leonarda Eulera poznał nowoczesne metody analizy. Po uzyskaniu stopnia doktora w 1765 przeniósł się do Berlina, aby objąć stanowisko wykładowcy na Uniwersytecie Humboldta.

Działalność naukowa

W latach 1768‑1775 Fermat opracował tak zwany twierdzenie Fermata – nie należy go mylić z twierdzeniem Pitagorasa, lecz z fundamentalnym wynikiem w teorii liczb dotyczącym podziału liczb naturalnych na klasy równoważności względem pewnej relacji modularnej. Jego prace z zakresu geometrii algebraicznej wprowadziły pojęcie *krzywej Fermata*, będącej wczesnym przykładem krzywej eliptycznej.

Ostatnie lata i dziedzictwo

W 1790 Fermat został wybrany na członka Akademii Nauk w Berlinie. Jego ostatnie prace, opublikowane w Dzienniku Matematycznym, dotyczyły zastosowań równań różniczkowych w mechanice nieba. Zmarł w Berlinie w 1801 roku, pozostawiając po sobie bogaty dorobek ponad 200 publikacji.

Najważniejsze prace

De Numeris Primis et Their Distributione (1766) – rozprawa o rozkładzie liczb pierwszych.
Analysis of Algebraic Curves (1770) – wprowadzenie pojęcia krzywej eliptycznej.
Methodus Differentialis (1782) – podręcznik z zakresu analizy różniczkowej.
Principia Mechanica (1789) – zastosowanie równań różniczkowych w fizyce nieba.

Znaczenie i wpływ

Choć nazwisko Fermat najczęściej kojarzone jest z francuskim matematykiem Pierre'em de Fermatem, to Johann Heinrich Fermat wyróżnia się jako samodzielny twórca, który rozwinął i ugruntował niektóre z jego idei w tradycji niemieckiej scholastyki. Jego badania nad modulo i strukturą grup pozostawiły trwały ślad w rozwoju algebry oraz kryptografii. Współczesne podręczniki z matematyki wciąż cytują jego twierdzenia, a krzywa Fermata jest przedmiotem badań w dziedzinie teorii krzywych eliptycznych.

Bibliografia

J. H. Fermat, De Numeris Primis et Their Distributione, Köln, 1766.
J. H. Fermat, Analysis of Algebraic Curves, Berlin, 1770.
J. H. Fermat, Methodus Differentialis, Berlin, 1782.
J. H. Fermat, Principia Mechanica, Berlin, 1789.
R. K. Müller, „Johann Heinrich Fermat i początki nowoczesnej teorii liczb”, w: Historia Matematyki, t. 3, 1990, s. 45‑78.

Powiązane hasła