Jeddah

Jeddah (arab. جدة, wym. Al‑Dżidda) – największe miasto nad brzegiem Morza Czerwonego w Arabii Saudyjskiej. Jest czwartym co do wielkości ośrodkiem miejskim kraju po Rijadzie, Mekce i Medynie. Pełni funkcję ważnego portu morskiego, centrala handlu, turystyki oraz kulturalnego serca Zachodniej Arabii.

Geografia

Jeddah położona jest w prowincji Mekkah, na zachodnim wybrzeżu Arabii, w odległości ok. 80 km od świętego miasta Mekki. Miasto rozciąga się na obszarze około 1 660 km² i leży na nizinie przybrzeżnej otoczonej pustynią Arabia Wschodnia. Klimat jest pustynny: bardzo gorące i suche lato, łagodna zima oraz niewielkie opady, które występują głównie w okresie zimowym.

Historia

Według przekazów lokalnych Jeddah powstała w VII wieku n.e., jako portowy punkt wypadowy dla pielgrzymów zmierzających do Mekki. W 1517 r. miasto zostało zdobyte przez Imperium Osmańskie, które utrzymywało nad nim kontrolę do 1918 r., kiedy to w ramach traktatu z Anglią przekazano je pod panowanie Arabii Saudyjskiej. W XIX i XX wieku rozwój miasta przyspieszył dzięki odkryciu ropy naftowej w regionie i rozwojowi portu.

Gospodarka

Główne sektory ekonomiczne Jeddah to:

• Transport morski i logistykę – Port Jeddah jest najważniejszym portem w Arabii Saudyjskiej, obsługującym zarówno transport kontenerowy, jak i pasażerski.
• Rozwój handlowy – w mieście znajduje się wiele centrów handlowych, bazarów tradycyjnych (souks) i nowoczesnych kompleksów biznesowych.
• Turystyka i pielgrzymka – Jeddah jest pierwszym przystankiem dla pielgrzymów przybywających do Mekki oraz atrakcyjnym miejscem turystów ze względu na plaże, zabytki i nowoczesną architekturę.
• Finanse i usługi – w mieście mieści się oddział Saudyjskiego Banku Narodowego oraz liczne firmy z sektora usług.

Kultura i zabytki

Jeddah jest znana jako „Miasto otwarte na świat”. W 2019 r. uzyskała status UNESCO jako Miasto o dziedzictwie kulturowym ze względu na unikalną architekturę tradycyjnych domów z kamienia (tzw. Al‑Baleed). Do najważniejszych punktów turystycznych należą:

• Al‑Balad – historyczna dzielnica z tradycyjnymi drewnianymi budynkami i wąskimi uliczkami.
• Corniche – nadbrzeżna promenada o długości 30 km, z licznymi placami, fontannami i rzeźbami.
• Funkcjonalny Muzeum Kultury Saudyjskiej i Muzeum Dzieci.
• Wieża King Fahd Fountain – najwyższa na świecie fontanna wodna.

Transport

Miasto posiada rozbudowaną infrastrukturę transportową:

• Port Jeddah, jeden z największych w regionie.
• Międzynarodowy Lotnisko Króla Abdulaziza, obsługujący loty krajowe i międzynarodowe.
• Szybka trasa drogowa Al‑Khobar – Al‑Jeddah oraz nowa linia Metro Jeddah, będąca w trakcie budowy.

Edukacja

W Jeddah działa wiele instytucji edukacyjnych, w tym:

• King Fahd University of Petroleum and Minerals – Riyadh Branch (wydział inżynierii i nauk przyrodniczych).
• Międzynarodowe szkoły: American International School, British International School.

Znani mieszkańcy

Do wybitnych postaci związanych z Jeddah należą:

• Ghazi Al‑Gosaibi – dyplomata i pisarz.
• Mona Saleh – międzynarodowa artystka wizualna.

Wzmianki w kulturze popularnej

Miasto było tłem dla wielu filmów i powieści, np. w powieści „The Return” autorstwa Michael Ortona, a także w serii telewizyjnej „Hegemon”, której akcja częściowo rozgrywa się w Jeddah.

Patrzenie w przyszłość

W ramach programu Vision 2030 rząd Arabii Saudyjskiej planuje dalszy rozwój Jeddah jako centrum technologicznego, kulturalnego i turystycznego, m.in. poprzez budowę nowych dzielnic biznesowych i rozbudowę sieci transportowej.