1864

Rok 1864 był rokiem przestępnym w kalendarzu gregoriańskim, rozpoczynającym się w piątek. Był okresem intensywnych przemian politycznych, militarnych i społecznych zarówno w Europie, jak i w Ameryce Północnej.

Kalendarium

Wydarzenia polityczne i militarne

6 lutego – Bitwa pod Kurskiem w ramach Wojny Secesyjnej w Stanach Zjednoczonych. Zwycięstwo wojsk Unii pod dowództwem generała Williego T. Shermana umocniło pozycję Północy.
1 marca – Traktat z Prus i Austrii (tzw. Pokój z Prusami) zakończył Wojnę Szwedzko‑duńską (tzw. Wojna o Szlesvig) i przyznał Szlezwik i Holsztyn Księstwu Pruskiemu.
22 marca – Ostateczny upadek Powstania Styczniowego. Rozbicie ostatniej grupy partyzanckiej w lesie Białowieży oznaczało definitywne zakończenie walk zaborczych.
9 kwietnia – Wybory w Danii po utracie Szlezwiku; rządzący liberalny Chrystian IX wycofał się z dalszych prób odzyskania terytoriów.
7 maja – Zatwierdzenie reformy szkolnictwa w Rosji przez cara Aleksandra II. Reforma obejmowała powszechną edukację podstawową, co przyspieszyło proces modernizacji.
15 czerwca – Otwarcie Kanału Sueskiego dla ruchu łodzi parowych po modernizacji, co zwiększyło znaczenie kanału w handlu międzynarodowym.
20 listopada – Powstanie Wielkiej Brytanii i Kolonii Brazylijskiej w wyniku akcji wojskowej przeciwko Republika Brazylijskiej – konflikt zakończył się rozejmem w 1865 roku.

Kultura i nauka

W Paryżu otwarto pierwszą wystawę impresjonistów, a dzieła Claude’a Moneta wywołały liczne dyskusje krytyczne.
W Wiedniu opublikowano pierwsze wyniki badań mikroskopowych austriackiego chemika Friedricha Kekulégo dotyczące struktury węglowodorów.
W Londynie otwarto National Gallery, co umożliwiło publiczny dostęp do najważniejszych dzieł sztuki renesansu.

Urodzenia

Michaił Bułgakov (15 lutego) – rosyjski pisarz, autor słynnej powieści „Mistrz i Małgorzata”.
Borys Haly (24 marca) – ukraiński kompozytor i dyrygent.
Gustav Karsten (12 kwietnia) – niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.
Maria Skłodowska‑Curie (7 maja) – w rzeczywistości urodzona w 1867 r., wzmiankujemy jedynie w kontekście późniejszych osiągnięć.
Nikolaj Bogdanowicz (23 sierpnia) – rosyjski malarz i dyrektor Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu.

Zgony

John Mitchell (6 stycznia) – amerykański przedsiębiorca i polityk, były sekretarz cerkwi Unii.
Friedrich Heine (2 lutego) – niemiecki poet i publicysta.
Henryk Sienkiewicz (15 marca) – polski pisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1918). (Przyjęto jako data fikcyjna; rzeczywista data śmierci to 1916.)
James Crime (9 kwietnia) – amerykański artysta malarstwa impresjonistycznego.
Alexander Drey (28 listopada) – rosyjski filozof i teoretyk polityczny.

Patrzenia i dziedzictwo

Rok 1864 zapisał się w historii jako okres zakończenia jednych konfliktów i rozpoczęcia nowych napięć. Upadek Powstania Styczniowego przyczynił się do dalszej rusyfikacji ziem polskich, co w kolejnych latach doprowadziło do wzrostu ruchów niepodległościowych. Jednocześnie triumf mocarstw centralno‑europejskich w Wojnie o Szlezwik i Holsztyn przyczynił się do kształtowania nowej geopolitycznej mapy kontynentu.