Dolar

Dolar – nazwa kilku jednostek monetarnych używanych w różnych krajach świata. Najbardziej znany jest dolar amerykański (USD), który pełni rolę światowej waluty rezerwowej, ale istnieją także dolary w Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii, Hongkongu, Singapurze oraz w wielu mniejszych jurysdykcjach.

Etymologia

Słowo dolar wywodzi się z nazwy talerza (ang. thaler), dużego srebrnego monety bitego w jazdyńskim mieście Jelenia (obecnie Jelenia Góra, Polska) w XVI‑XVII w. Nazwa przeszła przez języki niemiecki i holenderski, a ostatecznie trafiła do języka angielskiego jako dollar.

Historia

Pierwszy dolar w nowoczesnym rozumieniu został wprowadzony w Stanach Zjednoczonych w 1792 r. na mocy ustawy Coinage Act. Był on oparty na szablonie hiszpańskiego peso de ocho (osiomenu), które w tamtym okresie krążyło w Ameryce Północnej.

W kolejnych latach dolar stał się podstawą systemu monetarnego nie tylko w USA, ale także w licznych terytoriach i państwach, które przyjęły go jako własną walutę lub jako model przy tworzeniu własnych jednostek (np. dolar kanadyjski, dolar australijski).

Podstawowe jednostki

Dolar amerykański (USD) – oficjalna jednostka monetarna Stanów Zjednoczonych; podzielny na 100 centów.
Dolar kanadyjski (CAD) – waluta Kanady; symbol CA$.
Dolar australijski (AUD) – waluta Australii i kilku wysp Pacyfiku.
Dolar nowozelandzki (NZD) – waluta Nowej Zelandii.
Dolar hongkoński (HKD) – jedna z najważniejszych walut azjatyckich.
Dolar singapurski (SGD) – ważny element systemu finansowego Azji Południowo-Wschodniej.

Symbol i kod ISO

Międzynarodowy kod ISO 4217 dla dolara amerykańskiego to USD. Symbol $ jest używany w większości krajów, chociaż niektóre waluty dodają prefiks, np. CA$ (Kanada), A$ (Australia), NZ$ (Nowa Zelandia).

Banknoty i monety

W skład najczęściej spotykanych nominałów dolara amerykańskiego wchodzą:

Monety: 1¢ (cent), 5¢ (nickel), 10¢ (dime), 25¢ (quarter), 50¢ (half‑dollar), 1 $ (dollar).
Banknoty: 1 $, 2 $, 5 $, 10 $, 20 $, 50 $, 100 $.

Podobne struktury nominałów występują w innych dolarach, choć w niektórych z nich (np. w dolarze kanadyjskim) najniższym nominałem jest 5 cents.

Rola w gospodarce międzynarodowej

Dolar amerykański jest dominującą walutą rezerwową na świecie – według danych MFW ponad 60 % międzynarodowych rezerw walutowych jest wyrażonych w USD. Jest także najczęściej używanym środkiem płatniczym w handlu międzynarodowym, szczególnie w transakcjach dotyczących ropy naftowej (petrodolar).

Polityka monetarna

Politykę monetarną dolara amerykańskiego prowadzi System Rezerwy Federalnej (Fed). Decyzje dotyczące stóp procentowych, operacji otwartego rynku i rezerwy obowiązkowej mają bezpośredni wpływ na kurs dolara wobec innych walut oraz na globalne warunki kredytowe.

Wymiana i kurs

Kurs dolara odnosi się zazwyczaj do par walutowych, np. EUR/USD, GBP/USD czy JPY/USD. Kurs jest ustalany na rynkach Forex i zależy od wielu czynników, w tym stóp procentowych, wskaźników inflacji, danych makroekonomicznych oraz wydarzeń politycznych.

Inne warianty dolara

Dolar kanadyjski (CAD)

Wprowadzony w 1858 r. po unifikacji kilku kolonialnych walut brytyjskich. Obecnie jest jedną z najważniejszych walut surowcowych, silnie powiązaną z cenami ropy naftowej i metali.

Dolar australijski (AUD)

Ustanowiony w 1966 r. po przejściu Australii od funta brytyjskiego do własnej waluty. Często nazywany „walutą perłą” ze względu na bogactwo surowcowe kraju.

Dolar nowozelandzki (NZD)

Znany jako „kluczowy dolar” w handlu międzynarodowym ze względu na stabilną gospodarkę i duże zasoby rolnicze.

Popularne mity i nieporozumienia

„Dolar jest jedyną prawdziwą walutą” – nieprawda; istnieje wiele silnych walut rezerwowych, takich jak euro (EUR) czy jen (JPY).
„Wszystkie dolary mają tę samą siłę nabywczą” – każdy dolar (USD, CAD, AUD, itp.) ma własną wartość i kurs wymiany.