Tang

Tang (唐) – chińska dynastia rządząca w latach 618–907 n.e., uznawana za jedną z najważniejszych i najbardziej wpływowych w historii Chin. Okres panowania Tang charakteryzował się rozkwitem kultury, rozbudowaną administracją, intensywnym handlem międzynarodowym oraz znaczącymi reformami prawnymi i podatkowymi.

Historia

Po upadku dynastii Sui w 618 roku, w wyniku powstania przywódcy Li Yuan, znanego jako cesarz Gaozu, powstała dynastia Tang. Li Yuan, po zwycięstwie nad rywalami, przeniósł stolicę do Chang‑an (dzisiejszy Xi’an), która stała się jednym z najważniejszych miast świata w średniowieczu.

Najbardziej rozpoznawalnym władcą był Taizong (reign 626–649), pod którego panowaniem dokonano wielu reform, wzmocniono centralny aparat władzy i otwarto zewnętrzne szlaki handlowe, w tym jedną z najważniejszych odcinków Jedwabnego szlaku.

Polityka i administracja

System administracyjny dynastii Tang został oparty na trzech głównych filarach:

• systemie urzędników cywilnych wyłanianych w drodze egzaminów opartych na klasycznych tekstach konfucjańskich;
• podziale kraju na prowincje, prefektury i powiaty;
• centralnym biurze Konsultacji (Zhongshu Sheng), które przygotowywało projekty ustaw.

Kultura i sztuka

Okres Tang to złoty wiek poezji, malarstwa i muzyki. Najsłynniejsi poeci, tacy jak Li Bai i Du Fu, tworzyli dzieła, które do dziś są częścią kanonu chińskiej literatury.

W architekturze wprowadzono charakterystyczne dachy z zakrzywionymi krawędziami oraz monumentalne pałace, np. Pałac Wielkiej Harmonii w Chang‑an. W ceramice rozwijał się styl trójkątny Tang, a w kaligrafii

Gospodarka i handel

Gospodarka dynastii Tang opierała się na rolnictwie, które dzięki wprowadzeniu nowych metod irygacyjnych i uprawy ryżu nawadnianego znacznie się rozwinęło. Rozkwitły także rzemiosła – produkowano jedwab, porcelanę i broń.

Handel międzynarodowy był intensywny: towary chińskie wymieniano z Persją, Arabami, Bizancjum oraz ze wschodnimi Indiami. Porty w Guangzhou i Quanzhou były centralnymi węzłami szlaków morskich.

Religia i filozofia

W czasie panowania Tang rozwinęły się trzy główne nurty religijne:

• buddyzm – szczególnie szkoły Chan (Zen) i Tiantai, które zyskały patronat cesarski;
• taoizm – utrzymywał silny wpływ na dworską kulturę i sztukę;
• konfucjanizm – podstawowy element systemu edukacji i administracji.

Upadek i dziedzictwo

Pod koniec VII i początkem VIII wieku dynastia zaczęła słabnąć z powodu buntów (np. powstanie An Lushan w 755 roku), nadużyć podatkowych oraz walk frakcji dworskich. W 907 roku formalnie przestała istnieć, a jej terytorium podzielono pomiędzy liczne państwa okresu Pięciu dynastii i dziesięciu królestw.

Mimo upadku, dziedzictwo dynastii Tang przetrwało w sztuce chińskiej, literaturze, a także w strukturach rządowych, które były wzorowane w późniejszych dynastiach, m.in. w dynastii Song i Ming. Okres ten jest często przywoływany jako model idealnego rządu i społeczeństwa w chińskiej historiografii.

Źródła i literatura

Do najważniejszych źródeł historycznych dotyczących dynastii Tang należą:

• Zapis Tang (《舊唐書》, Jiu Tang Shu) – kronika oficjalna spisana w X wieku;
• Nowy Zapis Tang (《新唐書》, Xin Tang Shu) – kontynuacja i korekta wcześniejszego dzieła;
• poezje i proza klasyków, które zachowały się w zbiorach kanbun i manuskryptach.