Sri Lanka

Sri Lanka – wyspiarski kraj położony w południowo‑południowowschodniej Azji, na Oceanie Indyjskim, od północnego wybrzeża Indii oddzielony Cieśniną Lakkadivijaya. Oficjalna nazwa państwa to Demokratyczna Socjalistyczna Republika Sri Lanki (DSRSL).

Geografia

Wyspa ma powierzchnię 65 610 km² i jest podzielona na dziewięć prowincji. Tereny Sri Lanki charakteryzują się dużą różnorodnością – od wybrzeży z piaszczystymi plażami po górskie pasma centralne. Najwyższym szczytem jest Pinnawala (2 524 m n.p.m.), będący częścią Gór Centralnych. Największą rzeką jest Kaluwa, przepływająca przez południowy zachód wyspy.

Historia

Historia wyspy sięga około 3 500 lat p.n.e., kiedy to pojawiły się pierwsze osady rolnicze. W III wieku p.n.e. na Sri Lance powstało królestwo Anuradhapura, które rozwinęło się jako potężne centrum buddyzmu. W 432 r. przybyli Arabowie, wprowadzając islam, a w XI wieku przybyli hinduscy kupcy.

W 1505 roku wyspę odwiedził Portugalia, a w 1658 przejęła ją Holandia. Ostatecznie, po trzech wiekach kolonializmu, w 1948 wyspa uzyskała niepodległość jako Dominia Cejlon w ramach Wspólnoty Narodów. Nazwa „Cejlon” obowiązywała do 1972, kiedy to przyjęto nową konstytucję i nazwę Sri Lanka.

W 2004 wyspa została dotknięta potężnym tsunami wywołanym trzęsieniem ziemi w Oceanie Indyjskim, w wyniku którego zginęło ponad 30 000 osób.

Polityka

System polityczny Sri Lanki opiera się na systemie parlamentarno‑prezydenckim. Prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję, jest jednocześnie szefem państwa i zwierzchnikiem sił zbrojnych. Parlament, zwany Zgromadzeniem Narodowym, liczy 225 członków.

Po ponad dwudziestu latach trwania wojny domowej (1983‑2009) między rządem a grupą separatystów LTTE, Sri Lanka od 2009 roku realizuje programy pojednania, jednak pozostają wyzwania w zakresie praw człowieka i rozwoju regionalnego.

Gospodarka

Gospodarka Sri Lanki jest zróżnicowana i opiera się głównie na rolnictwie, przemyśle i turystyce. Najważniejsze produkty eksportowe to:

herbata – Sri Lanka jest jednym z największych producentów na świecie (np. marka Ceylon Tea),
guma naturalna,
kokos i olej kokosowy,
krajowe przyprawy, w tym cynamon i kardamon.

Turystyka, zwłaszcza ekoturystyka i turystyka kulturowa, przynosi znaczące przychody, a w latach 2015‑2020 odwiedziło wyspę ponad 2 miliony turystów.

Kultura i społeczeństwo

Kultura Sri Lanki jest mozaiką wpływów buddyjskich, hinduskich, islamskich i zachodnich. Buddyzm odgrywa kluczową rolę – ponad 70 % ludności wyznaje tę religię. Inne wyznania to hinduizm (ok. 12 %), islam (ok. 10 %) oraz chrześcijaństwo (ok. 5 %).

Języki urzędowe to sinhala i tamilski. Angielski, pozostały po epoce kolonialnej, jest szeroko używany w administracji, edukacji i biznesie.

Tradycyjne tańce, takie jak Kandyan, oraz muzyka perkusyjna (np. bębny ganga) są ważnym elementem życia kulturalnego. Słynnym kulinarnym przysmakiem jest kottu roti, a także potrawy oparte na ryżu, kokosie i przyprawach.

Demografia

Według spisu ludności z 2022 roku Sri Lanka liczyła ponad 21,9 miliona mieszkańców. Największe miasta to:

Kolombo – stolica gospodarcza i największe miasto (ponad 5 mln mieszkańców),
Kandy – historyczna stolica królestwa Kandy,
Galle – ważny port i ośrodek turystyczny.

Wskaźnik urbanizacji wynosi ok. 20 %, a struktura wiekowa jest stosunkowo młoda – około 27 % populacji ma mniej niż 15 lat.

Turystyka

Sri Lanka przyciąga turystów pięknymi plażami (np. Kandy, Mirissa), zabytkami wpisanymi na listę UNESCO (takimi jak Sigiriya, Polonnaruwa, Anuradhapura) oraz rezerwatami przyrody (np. Park Narodowy Yala, Udawalawe), w których można obserwować słonie i inne gatunki dzikiej fauny.

Ochrona środowiska

Wyspa boryka się z problemami ekologicznymi, takimi jak wylesianie, degradacja gleby, zanieczyszczenie wód i skutki zmian klimatycznych. Władze, we współpracy z organizacjami międzynarodowymi, realizują programy zalesiania, ochrony raf koralowych oraz promowania energii odnawialnej, w szczególności energii wiatrowej i słonecznej.

Współczesne wyzwania

Do najważniejszych wyzwań stojących przed Sri Lanką w XXI wieku zalicza się:

stabilizacja makroekonomiczna i spłata zadłużenia zagranicznego,
reformy systemu edukacji i opieki zdrowotnej,
rozwiązanie problemów etnicznych i budowanie trwałego pokoju po wojnie domowej,
zrównoważony rozwój turystyki i ochronę dziedzictwa przyrodniczego.