Oscar

Oscar, potocznie zwany Oscarem lub Akademicką Nagradzaną Nagrodą Filmową (ang. Academy Award), jest najważniejszym międzynarodowym wyróżnieniem przyznawanym w dziedzinie sztuki filmowej. Nagroda jest przyznawana corocznie przez Akademię Sztuk Filmowych i Telewizyjnych (Academy of Motion Picture Arts and Sciences, w skrócie AMPAS) w Stanach Zjednoczonych.

Historia

Nagrody Oscar po raz pierwszy przyznano 16 maja 1929 roku w Hollywood w Los Angeles. Ceremonia odbyła się w niewielkim kinie Rogers Room przy Hollywood Roosevelt Hotel. Pierwsze statuetki zostały zaprojektowane przez Sidneya Russella, który zmarł w 1946 roku podczas wykonywania swojej pracy przy produkcji stali.

Kategorie

W ciągu lat liczba i zakres kategorii ulegały zmianom. Obecnie przyznaje się nagrody w następujących kategoriach:

Statuetka

Statuetka Oscara ma formę rycerza trzymającego miecz, stojącego na pięciu ręcznie wykuwanych listach symbolizujących kino. Wysokość statuetki to 34 cm, a waga wynosi 3,8 kg. Wykonana jest ze złota pozłacanego i pochodniej srebra. Oficjalna nazwa to Aurora, jednak w kulturze potocznej jest po prostu „Oscarem”.

Ceremonia

Ceremonia wręczenia Oscarów odbywa się zazwyczaj w lutym lub marcu w Dolby Theatre (dawniej Hollywood & Vine) w Hollywood. Wydarzenie jest transmitowane na żywo w telewizji i przyciąga miliony widzów na całym świecie. Przebieg uroczystości składa się z kilku części:

Wprowadzenie i prezentacja gospodarza (zazwyczaj znanej osobistości ze świata rozrywki)
Prezentacja nominacji w kolejnych kategoriach
Przerwy na występy artystyczne, w tym występy muzyczne i taneczne
Odczytanie laureatów oraz wręczenie statuetek
Przemówienia zwycięzców
Zakończenie i after‑party

Kryteria przyznawania

Do zgłoszeń kwalifikujących się do nagrody muszą spełniać następujące warunki:

Film musi zostać wyświetlony w kinach w USA w danym roku kalendarzowym, w co najmniej jednej sesji trwającej nie krócej niż 7 dni.
Produkcja musi spełniać wymogi techniczne określone w regulaminie AMPAS, m.in. format obrazu i dźwięku.
W przypadku kategorii technicznych i krótkich, dopuszczalne są również produkcje dystrybucyjne w wersji cyfrowej.

Znaczenie i wpływ

Zdobycie Oscara ma ogromny wpływ na karierę artysty, twórcy i studia filmowego. Badania pokazują, że po otrzymaniu nagrody przychody filmów zwykle rosną o kilkadziesiąt procent, a popularność aktorów zwiększa się zarówno w USA, jak i w Europie. Niektóre filmy, które nie odniosły sukcesu kasowego w kinach, po wygraniu Oscarów stały się klasykami kulturowymi (np. Casablanca, Schindler’s List).

Kontrowersje

Od momentu powstania Oscarów pojawiło się wiele kontrowersji, m.in.:

Brak różnorodności – przez lata krytykowano niską liczbę nagrań przyznanych kobietom i osobom niebiałym (równouprawnienie w Hollywood).
Polityka i propaganda – niektóre filmy były postrzegane jako narzędzia propagandowe, zwłaszcza w okresie zimnej wojny.
Procedury głosowania – po kilku skandalach (np. splot kopert w 2017 roku) wprowadzono zmiany, aby zwiększyć przejrzystość i bezpieczeństwo głosowania.

Najważniejsze nagrodzone filmy

Poniżej zestawienie kilku filmów, które zdobyły najwięcej Oscarów w historii:

Film	Rok	Liczba Oscarów	Kategorie
Ben‑Hur	1959	11	Najlepszy film, reżyser, aktor drugoplanowy i inne
Titanic	1997	11	Najlepszy film, reżyser, zdjęcia i inne
The Lord of the Rings: The Return of the King	2003	11	Najlepszy film, reżyser, scenariusz adaptowany i inne

Powiązane pojęcia

Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach:

Bibliografia

W artykule wykorzystano materiały z wewnętrznych opisów encyklopedycznych oraz archiwalne dokumenty AMPAS dostępne w sekcji Zasoby archiwalne.