Kashmir

Kashmir – region położony w północno‑zachodniej części subkontynentu indyjskiego, obejmujący tereny sporne między Indiami, Pakistanem oraz Chińską Republiką Ludową. Charakteryzuje się wyjątkową różnorodnością geograficzną, kulturową i historyczną, a jednocześnie jest jednym z najdłużej trwających konfliktów międzynarodowych.

Geografia

Kashmir leży w centrum Góry Himalaje i obejmuje: dolinę Kaszmiru (zwaną także doliną Jhelum), Dolinę Ladakh, regiony Karakorum oraz półwysep Siachen. Najwyższym szczytem w Kashmirze jest K2 (8611 m n.p.m.), należący do pasma Karakorum.

Historia

Historia Kashmiru sięga czasów starożytnych, kiedy region zamieszkiwały kultury doliny Indusu i buddyzm. W VII‑VIII wiecz., podbój dokonał Królestwo Kaszmir pod rządami dynastii Sultanu Kaszmiru. W 1846 r. po Traktacie Sikkim obszar przeszedł pod kontrolę Brytyjskiego Imperium. Po uzyskaniu niepodległości przez Indie i Pakistan w 1947 r., przyznano mu status przyłączonego państwa pod zarządem sułtana Hari Singh, co doprowadziło do pierwszej wojny indyjsko‑pakistańskiej i podziału regionu na tzw. Kashmir indyjską i Azad Kashmir (pakistańską).

Polityka i status prawny

Kashmir indyjski (Jammu i Kaszmir) – terytorium administracyjne Indii, de facto podlegające rządom centralnym oraz lokalnym.
Azad Kashmir – autonomiczny region pod kontrolą Pakistanu.
Ladakh – od 2019 r. odrębny związek terytorialny w Indiach, po reorganizacji administracyjnej.
Strefa Siachen – obszar wysokogórski kontrolowany przez Indie, pomimo braku stałego osadnictwa.

Demografia

Według spisu ludności z 2011 roku w części indyjskiej mieszka około 12,5 mln osób. Największe grupy wyznaniowe to:

Islam (ok. 68 % – głównie szyici i sunnici)
Hinduizm (ok. 30 % – głównie w rejonie Jammu)
Buddyzm (głównie w Ladakh – ok. 2 %)

Językiem urzędowym jest urdu oraz kaszmirski, a w Ladach dominują ladahski i tybetański.

Kultura

Kultura kaszmirska łączy wpływy perskie, śródziemnomorskie oraz indyjsko‑pakistańskie. Do najważniejszych elementów należą:

Muzyka klasyczna – suficka poezja świętych takich jak Lal Das.
Rzemiosło – hafty kaszmirski, wyroby z jedwabiu oraz słynny puchowawe kołdry (pashmina).
Kuchnia – dania bazujące na ryżu, mięsie baraniej i szerokim zastosowaniu przypraw, np. rasgulla i kashmiri rogan josh.
Teatr i taniec – tradycyjny taniec Bhand oraz nowoczesne przedstawienia w dramaturgii kaszmirsko‑indyjskiej.

Gospodarka

Główne sektory gospodarki to rolnictwo (ryż, kukurydza, bawełna), hodowla owiec oraz turystyka. Region słynie z produkcji jedwabiu i wyrobów tekstylnych. W ostatnich dekadach rozwój infrastruktury przyczynił się do ekspansji sektora usługowego, choć konflikt militarny ogranicza inwestycje zagraniczne.

Konflikt i bezpieczeństwo

Spór o Kashmir ma korzenie w podziale po 1947 r., a od tego czasu doszło do kilku wojen (1947‑48, 1965, 1971, 1999 – wojna w Kargilu) oraz licznych incydentów terrorystycznych. Najbardziej dramatycznym okresem był w latach 1989‑1999 intensywny konflikt separatystów oraz działań antyterrorystycznych Indii, co doprowadziło do setek tysięcy ofiar cywilnych.

Turystyka

Pomimo napięć, region przyciąga turystów ze względu na malownicze krajobrazy, jeziora (np. Dal), nocne niebo w Ladach oraz możliwości trekkingu w Himalajach. Najpopularniejsze destynacje:

Srinigar – „Perła Kaszmiru”, znany z ogrodów i jeziora Dal.
Pahalgam – ośrodek wypoczynkowy w dolinie Lidder.
Leh – stolica Ladachu, baza wypadowa na szlaki w Karakoram.
Gulmarg – ośrodek narciarski i miejsce sportów zimowych.