1963

Rok 1963 (MCMLXIII) to rok zwykły, rozpoczynający się w niedzielę w kalendarzu gregoriańskim. Był to rok ważny zarówno w historii światowej, jak i w historii Polski, w którym doszło do licznych wydarzeń politycznych, kulturalnych i naukowych, a także do narodzin i śmierci wielu wybitnych postaci.

Wydarzenia polityczne i międzynarodowe

• 8 stycznia – w Nowym Jorku odbyła się inauguracja prezydenta Lyndona B. Johnsona, który objął urząd po zamachu na Johna F. Kennedy'ego w 1961 roku.
• 2 lutego – w Hawanie rozpoczął się kryzys kubański, kiedy to reżim Fidela Castro publicznie ogłosił, że Kuba posiada broń jądrową.
• 17 sierpnia – w Dallas (USA) zginął prezydent John F. Kennedy. Wydarzenie to wstrząsnęło światem i doprowadziło do licznych spekulacji oraz wprowadzenia zmian w polityce wewnętrznej USA.
• 28 sierpnia – w Memphis (USA) podczas marszu na Wiedeńską Katedrę Sławy (the March on Washington) wygłoszono słynne przemówienie „I Have a Dream” Martina Luthera Kinga Jr., będące przełomowym momentem w walce o prawa obywatelskie Afroamerykanów.
• 11 września – podpisano w Warszawie Porozumienie w sprawie ograniczenia broni konwencjonalnej w Europie, znane jako Traktat o Zakazie Brońowego Uzbrojenia Europy.
• 22 grudnia – w Muzeum Kościelnym w Paryżu obnażono pierwsze międzynarodowe przepisy dotyczące ochrony środowiska, znane później jako Deklaracja Rzymska.

Polska w 1963 roku

W Polsce w 1963 roku rządy sprawował Wojciech Wojtaszek, premier PZPR, a prezydentem pozostawał Edward Powell. W tym roku nastąpiły następujące istotne wydarzenia:

• 9 marca – otwarto w Krakowie Muzeum Narodowe w nowym budynku, co stało się ważnym ośrodkiem kultury i sztuki.
• 15 kwietnia – w Warszawie rozpoczęto budowę pierwszej polskiej stacji metra, Metro w Warszawie, będącej jedną z największych inwestycji infrastrukturalnych w kraju.
• 26 czerwca – odbyły się wybory do Sejmu PRL, w których wygrali przedstawiciele PZPR oraz kilku niezależnych kandydatów.
• 30 lipca – w Gdańsku odbył się pierwszy festiwal jazzowy „Jazzowy Festiwal Morski”, przyciągający artystów z całej Europy.
• 12 listopada – w Wrocławiu otwarto Politechnikę Wrocławską – nowoczesny ośrodek badań naukowych i technicznych.

Kultura i sztuka

Rok 1963 przyniósł szereg ważnych wydarzeń kulturalnych:

• W maju w Londynie odbyła się premiera spektaklu „The Killing of Sister George” autorstwa Patricii Ramsay.
• W listopadzie w Paryżu zaprezentowano premierę powieści „Światła w świetle” autorstwa Gustave'a Flauberta, uznawanej za jedną z najważniejszych w literaturze francuskiej.
• W Nowym Jorku odbyła się pierwsza edycja festiwalu filmowego Sundance Film Festival, poświęconego filmom niezależnym.
• W Mediolan otwarto Muzeum Sztuki Nowoczesnej, które stało się centrum eksperymentalnych wystaw.

Nauka i technika

W 1963 roku nauka i technika dokonały kilku przełomowych odkryć:

• 19 lutego – w Los Angeles NASA przeprowadziła test lotu kosmicznego Gemini 3, pierwszego dwumasztowego pojazdu kosmicznego.
• 27 sierpnia – w Birmingham (Wielka Brytania) odkryto pierwiastek Technetium, pierwszą sztucznie stworzoną substancję radioaktywną.
• 15 października – w Tokij uruchomiono pierwszą w pełni operacyjną sieć komputerową ARPANET, zaliczaną za przodka współczesnego internetu.
• W Polsce w Krakowie powstał pierwszy polski komputer "MERITON", który stał się podwaliną dla dalszego rozwoju informatyki w kraju.

Sport

W dziedzinie sportu 1963 rok zapisał się następującymi wydarzeniami:

• 26 stycznia – w Atenach odbyły się mistrzostwa Europy w lekkoatletyce.
• 7 lipca – w Madrycie wygrał turniej tenisowy Wimbledon zawodnik Rod Laver.
• 12 sierpnia – w Milanie odbyło się finał Ligi Mistrzów piłkarskich, w którym zwyciężyło AC Milan.

Urodzeni

• 3 stycznia – Leonardo DiCaprio, amerykański aktor i producent filmowy.
• 12 lutego – Kyrsten Stein, polska artystka plastyk, laureatka wielu nagród.
• 9 maja – Mike Talbot, brytyjski pionier w dziedzinie informatyki.
• 25 sierpnia – Angelina Jolie, amerykańska aktorka, reżyser i działaczka humanitarna.
• 30 listopada – Andrzej Kowalski, polski skrzypek, laureat nagrody „Karol Szymanowski”.

Zmarli

• 17 sierpnia – John F. Kennedy, 35. prezydent Stanów Zjednoczonych (ur. 1917).
• 16 października – Robert Brooks, brytyjski poet i eseista (ur. 1894).
• 13 listopada – Mikhail Baryshnikov, rosyjski baletowiec (ur. 1948).
• 22 grudnia – Rodolfo Neri, włoski wynalazca (ur. 1889).

Dziedzictwo i pamięć

Rok 1963 uznawany jest za punkt zwrotny w historii XX wieku. Jego wydarzenia — od zamachu na Kennedy'ego po przemówienie Kinga — pozostawiły trwały ślad w świadomości publicznej. W Polsce, podjęte w tym roku projekty infrastrukturalne i kulturowe przyczyniły się do rozwoju miasta i społeczeństwa, a osiągnięcia w dziedzinie nauki i technologii przyspieszyły postęp techniczny w kolejnych dekadach.

Powiązane artykuły

Więcej informacji można znaleźć w artykułach: 1962, 1964, John F. Kennedy, Martin Luther King Jr., Polska, NASA.